ISUA HI TUNGE NI?

 “He mi hian he finna leh hêng thilmak tih theihnate hi khawi ata nge a hmuh?  He mi hi thingrem siamtu fapa kha a ni lo vem ni? A nu chu Mari an tih hi a ni lo vem ni? A unaute pawh Jakoba, Josefa, Simona, Juda an tihte chu an ni lo vem ni?

Matthaia 13:54-55

             Kan thupui hi zawhna a ni a, kan Bible châng lakchhuah pawh zawhna bawkin a tawp a, tun tum chu zawhna kan inzawt dawn a. Chu zawhna chu kan inzawh hma in kan zawhna ‘Isua hi tunge ni?’ tih kan chhan thiam theihna turin a chanchin tlem tlem kan lawr zeuh zeuh ila a tha ang.

             Lal Isuan Galilee ramah rawngbawlna tanin, zirtir sawmpahnih a kova. A rawngbawlna bultan atangin mihring pangai tih theihloh thilmak hmangin Kanna khua inneihnaah tui wine-ah a chantir a.  “Suria ram zawng zawngah a chanchin a thang ta a; tichuan, mi damlo zawng zawng, damlohna leh natna tinrêng tuarte, ramhuai mante, thla em âtte, zengte a hnênah an rawn hruai a; a lo tidam hlawm a. Galili ram aṭang te, Dekapoli khua aṭang te, Jerusalem khua aṭang te, Judai ram aṭang te, Jordan râl aṭang te chuan mipui tam takin amah an zui bawk a. rawngbawlna a kalpui mup mup a” (Matthaia 4:24-25) kan hmu a.

             Zirtirna chi hrang hrangte, thunei leh thiltithei taka a zirtir thin avangin mipui tam takin an zui mup mup a. Amah zuitu leh a thu ngaithlatu riltam te chu a khawngaih em em a. Riltam chunga tîn tir lovin chhangper panga leh sangha pahnih hmangin chung a thu ngaithlatu mipui sanga (patling hlir) te chu puar takin a tin tir a.

 Gadarin ramhualzawl phei hi chu mipui amah tâwk zawng pawha an kal ngam loh, thlanmuala riak thin, kawlh em em mai a ni a. Chutiang khawpa hlauhawm pawh Nazareth tlangval hmaah chuan a zawr zân mai a nih kha. Beiseina reng reng awm tawh lo tur khawp a kum 12 hmeichhe thiput (mense), a neih zawng zawng pawh daktawr hnena entirna atan a sêng zo vek tawh a, chuti chung pawh chuan, an hnam dân ‘thineih laia mipui zinga kal phalloh’ pawh zah zo lovin mipui zingah Isua puan hmawr chu inthlahrung takin a va dek dêk dêk a. A dam nghal viah a nih kha. Lalpa chu fakin awm rawh se!

 Lazara mithi, thlana ni li lai awm tawh, a thi a farnu Marthi ngei pawhin “Lalpa, tûnah zawng a uih tawh ang; a thihna ni li a ni tawh si a,” a tih ngawih ngawih pawh Isua hmaah chuan a uih laklawh lo, a taksa a puam laklawh lo. Lal Isuan “Lazar, lo chhuak rawh” a ti a, Lazara chu a kut a ke thlân puana tuam chungin a lo chhuak ta a, a hmai pawh inhrûkna puana tuam a ni a. Isuan an hnênah, “Phelh ula, kaltîr rawh u,” a ti a, Lal Isua sawi ang chuan an ti a. Mithi a kai tho mai.

 Tin, a rawngbawl hunlaia miropui Pharisaite zinga mi, Judate hotu Nikodema a counselling dan leh a nun a thlak danglam dan te, Sukar khaw kianga Jakoba tuichhunchhuaha hmeichhe lepchiah tak Samari hmeichhia pasal panga lai nei tawh hnena a thiltih leh chu hmeichhe lepchiah Sukar khua a Samari mite hnena harhna thlentu leh an nun thlak danglamtu atana missionary a a siam dan te hi ava ropui em!

             Chu Isua ngei chu, a seilenna khua Nazareth ah ve thung erawh chuan engtin nge an lo dawn sawn kha, “He mi hian he finna leh hêng thilmak tih theihnate hi khawi ata nge a hmuh?  He mi hi thingrem siamtu fapa kha a ni lo vem ni? A nu chu Mari an tih hi a ni lo vem ni? A unaute pawh Jakoba, Josefa, Simona, Juda an tihte chu an ni lo vem ni? tiin an lo sawisêl vel a.  

 Heng Nazareth khaw mite hian Lal Isua chu an hre lutuk, apa pawh an hria, a nu pawh an hria, a unaute pawh an hria. Mahse engnge kan hmuh zui tak “Tin, an rin loh avângin chutah chuan thilmak tam a ti lo” Matthaia 13:58 tih a ni. Lal Isua hi tunge a nih? tih hretu chi hnih zingah khian, a thil mak tih ropui tak tak leh damna a thlen tam tak hmu a hretu an awm laiin, amah hretu thotu te thilmak pawh a tih theihlohna an awm bawk a ni tih kan hriat a pawimawh.

             A sei lutuk hmain titawp dawn mai ang aw. Lal Isua hi tunge a nih? Kan taksa, kan rilru, kan thlarau damna tura van atanga Pathian rawn tirh fapa Lal Isua Krista hi engtiang chiah in nge ilo hmelhriat ve le?

             Lalpan malsawm rawh se. Amen!

PRANK!

 Tunlaiin ‘Prank’ a hluar em em a. Youtuber te pawhin an channel tih hmuhnawm nan leh viewer hip nan (te pawh a niang) an ti nasa khawp mai a. Mipuiin kan hlimpui a, kan en nasa khawp mai.

 Prank tih chu midang chunga inbumna der fiamthu atana tihna a ni a. A tlangpuiin mite mak tih atan leh intihhlimna atana hman thin a ni. Mi (tu emaw) chu hun eng emaw chhung atana bum (entir nan- thil dik lo tak tih tir emaw ni lo puia awmtir) a, nuihza siamna a ni thin.

 Prank in a ken tel leh a nihna ber chu dâwt hmanga infiamna, thudik tawk lo hmanga fiamthu thawhna a ni tih ka chiang vek ang. Hei tak hi ka rawn sawi zui duh lai chu a ni.

 Kan Bible ah chuan ‘Thutak leh Bumna’ hi a sawi uar hle a. Thufingte 12:22 ah chuan “Hmui dawthei hi Lalpa ten zâwng tak a ni a, Dik taka titute erawh chu a lâwm zâwng an ni.” tih kan hmu a. Ephesi 4:25 ah chuan “Chutichuan, dâwt sawi bânin, mahni ṭhenawm hnênah thu dik tak sawi ṭheuh rawh u; inpêng tawn ṭheuh kan ni si a.” tih kan hmu bawk a.

 Chutih rualin, Prank te chu ‘intihhlimna leh infiamna a lawm’ kan lo ti thei a. Mahse, in prank na phenah hian Bible duhloh deuh dawt sawina te,  thudik lo sawina te a in phûm khiau tih kan hria em? Chumi hmanga kan lo intihlim a, kan lo lawm viau rual hian, prank tute hi setana hrui hlinna hmawrvalh chhungah kan tâl kual vel mai mai a ni lo maw?

 Prank ti tur chuan bumna a ngai a, bumna tel lo chuan a tih theih loh. Prank hlimna atan hun eng emaw chhung atan chauh pawh nise bumna hmanga tih a ni a. ‘Bumna’ chu ‘bumna’ a ni. Prank chu mi dawt hrilh emaw, mi hruai sualna emaw hmanga play a nih chuan Pathian thutak zirtirna nên a inkalh a ni.

 Mi kan prank hian alo thlir tute kan hlimpui em em lai hian Prank ate ah hlauhna, mualphona, a nih loh leh rilru tihnatna a thlen chuan a him famkim chiah lo tihna a ni thei bawk ang. Ephesi 4:29 “Thu ṭha lo rêng in kâan chhuak suh se, a ṭûlzia ang zêla siam ṭha tûrin thu ṭha apiang chhuak zâwk rawh se, a ngaithlatute tân khawngaihna a lo nih theih nân.” tih kan hmu a. Matthaia 7:12 ah chuan “Chutichuan, thil engkim miin in chunga an tiha in duh tûr ang apiang chu, mi chungah pawh ti ve rawh u;” tih kan hmu bawk a. Chuti a nih chuan Prank hian Bible zirtirna hi kan infiam hlimna hmangin a rawn insiamrempui (compromise) a ni thei ang a.

 Prank a rawn lar hma daih atang kan Bible Thufingte 26:18-19 ah chuan “Ṭhenawmte buma, “Ka fiamthu a ni lâwm ni?” titu chu Mi â, meichher te, thal te, thihna tea mi tihṭhaihtu ang a ni” tiin mi â category lamah a lo dah sa anih chu.

 A nih leh hlim loh tur ami? Kan infiam dawn lo tihna mi?

 Ni love, prank kan chîn hma pawhin hlim takin fiamthu (thianghlim) nen kan lo hlim thin tawh sa reng a, kan lo infiam tawh thin alawm. Chu chu Bible pawhin a phal. Thuhriltu 3:4 “Nuih hun a awm”.  11:9 “Ṭhalaite u, in ṭhat lai chên ula, In la naupan viau lai hian hlim rawh u; In thinlung duh zâwng chu zâwm ula, In mitin a hmuh châk zâwng nên chuan; Amaherawhchu, chûngah chuan Pathianin in chungah Ro a rêl dâwn tih hre reng ang che u.” tiin min chah a. Hlim tur, nuih tur, mahse kan chunga rorelna ‘court’ min hawnsaktu Pathian duhdan zel ni rawh se tiin min chah zawk a ni.

 Prank hi ‘a dik a, a him a, ka rinna a sawi nghing love’ kan ti a ni mai thei. Mahse Bible ah chuan Thupuan 21:8 “Dawthei zawng zawngte chan tûr chu mei leh kâta kâng dîlah chuan a awm ang;” tih a nih miau avangin dawt hmanga infiam hi Bible zirtirna nen a inhmeh lo a ni.

 Kan thusawite hian i ngaihdan a sawi danglam emaw, danglam lo emaw heihi lo ngaihtuah teh. Prank i tih hmain hetiang hian in zawt hmasa phawt ang che:

“Hei hian Krista a chawimawi ang em, hmangaihna avanga ti ka ni em?”

A chhanna a chiang lo a nih chuan pumpelh a finthlak zawk ang.

 - Dr. Vra Pachuau