Wednesday, May 13, 2026

KRISTIAN CHHUNGKUA

 “Kei leh ka chhûngte erawh hi zawngin Lalpa rawng a ni kan bâwl dâwn ni.” Josua 24:15

 Khaw pakhatah hian in mawi tak, uluk taka chei, inchhung furniture te pawh hlu tak leh a pawnlam pawh tunlai insakna hmanraw tha ber bera sak a awm a. Chu in chu a hmu apiangin mawi an tiin an awt em em. Mahse, zan khat chu lirnghing na tak a lo thawk a, chu in chu a tlu ta thut mai a. Mite chuan mak anti in an hrilh a hai hle mai a; a hnuah an han en chian chuan, a in foundation chu alo tha tawk lovin alo nghet lo hle tih an hmu ta a ni.

Vawiin hian chhungkaw tam tak chu kan pawn lam landanah kan that hmelin, kan hlim hmel hle a nimai thei a. Sum leh paite neiin, nitin khawsakna leh fate zirna pawh a tha ber ber kan pe thei a nimai thei a.  Silhfen ṭha leh changkang tak tak an inbelin, kan rim pawh a tui viau mai thei. Mahse, kan chhûng lamah chuan lungawi lohna, thinrimna, ṭawngṭai ho hleih theih lohna, thil tihna reng reng a rinawm lohna, ruihtheihthil a fihlim lo leh chhungkaw in hmangaihna tlachham em em kan ni thei. Kan pawnlam landan ai hian kan chhungril foundation hi alo tha tawk lo thei.

Kan hmelma Setana hian chhûngkua kan in hmangaihna te, kan hlimna te, kan inngeihna te ki kawng hrang hranga min tihchhiah a, min thiah vek hi a tum a ni (Johana 10:9). Chu setana thil tum ber “Chhungkuaah” a tih puitlin chuan, kohhran leh khawtlâng a tichau a, a ti chhe thei tih a hria a. Chuvângin, nang leh keihi kan mena, kan thanharh a hun. Chu chu kan thupui Kristian Chhungkua bul kan tanna hmasaber tur a ni.

Kristian chhûngkua tih hi Bible nei ringawt emaw, inkhawm ve zeuh zeuh chhûngkua tihna a ni lo. Kristian chhûngkua chu Krista chawimawina in, ṭawngṭaihona in, nu leh paten fate Pathian ngaihsakna kawnga an hruaina hmun, leh hmangaihna leh inngaihdamna nitin hmuh tur a awmna hmun kha a ni a. Kan chhungkuaah a awm em?

Pathianin khawvel sorkar (government), zirna in (school), emaw kohhran a din hmain, chhûngkua a din hmasa ber a. Genesis 2:18-ah chuan Pathianin, “Mihring, amah maia a awm hi a ṭha lo ve, ṭanpuitu tûr, a kawppui âwm tak ka siamsak teh ang,” a ti a. Pathianin Evi a siam a, chhûngkaw hmasa ber a din ta a ni. Chuvângin, chhûngkua hi Pathian ruahmanna a ni a. Pathian hmaa chhûngkaw hlu tak an nih avângin Setana chuan chhûngkua hi a bei ṭhîn a ni.

Kan tunlai khawvelah chuan chhungkaw thenkhatin Bible zirtirna (principles) an kalsan avângin an mangang a. Chutiang chhungkuaah chuan inṭhenna, innghirnghona, nungchang bawlhhlawhna, nu leh pa zah lohna, fate ngaihthahna leh khawvel thil âtchilhna a pung chak hle. Chu chuan kan thlarau lam a tichau tial tial thin. Chhûngkaw tam tak chuan mobile phone leh TV hmaa darkar tam tak an hman laiin, ṭawngṭai nan erawh minute tlem te chauh an hmang a. Naupangten Bible chang aiin khawvel hla an thiam zâwk tawh a; he dinhmun hi a hlauhawm hle a ni.

Bible-ah hian chhûngkaw zînga mi tinte mawhphurhna chiang takin a inziak a.

* Pasalte hnenah mahni nupuite hmangaih turin thu pek a ni a. Ephesi 5:25-ah chuan, “Pasalte u, in nupuite hmangaih rawh u, Kristan kohhranho a hmangaih a, an aia mahni a inpe ang khân,” a ti a.

* Nupuite pawh an pasalte thlawp leh zah turin hriattir an ni. Ephesi 5:22-ah chuan, “Nupuite u, Lalpa hnêna in intulût ang hian mahni pasalte hnênah intulût rawh u. Krista chu amah ngei taksa chhandamtu nia, kohhranho lû a ni ang bawk hian, pasal chu nupui lû a ni si a” a ti a. Hei hian tlawm zâwk nihna a kawk lo va, Pathian ruahmanna chhûnga thawhhona leh inpumkhatna a kawk zâwk a ni.

* Naupangten an nu leh pate an chawimawiin an thu an awih tur a ni. Exodus 20:12-ah chuan, “I nu leh i pa chawimawi rawh,” a ti a. Thuawih naupangte chuan inah hlimna leh malsawmna an thlen ṭhîn. Chutih rualin, nu leh paten fate hmangaihna leh thununna nen an enkawl tur a ni. Thufingte 22:6-ah chuan, “Naupang chu a kalna âwm kawngah chuan zirtîr ula, A upat hun pawhin a thlah lo vang.” tiin min zirtîr a ni.

Bible-a Pathian ngaihsak chhûngkaw entawn thlak tak pakhat chu Nova chhûngkua an ni. Sualna leh bawlhhlawhnaa khat khawvelah khan Nova chu rinawm takin Pathian nen an lêng dun a. A thuawihna avângin a chhûngkua zawng zawng chu lawngah an lût a, boralna lakah chhandamin an awm ta a ni. Bible-ah hian mi rinawm pakhat chauh pawhin chhûngkaw pumpui a thunun theihin a vêng thei a ni tih min hmuhtîr a ni.

Tunlai khawvelah hian Pathian ruahman chhûngkaw dinhmun nena inkalh thil tam tak, changkanna leh tunlaina in a rawn keng mek a. Chuvângin, keini chu Bible thudik chungah nghet takin kan ding tur a ni. Inneihna kan vawng hlu tur a ni a, nu leh pa kan chawimawi tur a ni a. Kan fate Pathian thuah kan kaihruai ang a, Pathian chu kan chhungkaw lalberah kan dah tur a ni a. Josua’n, “Kei leh ka chhûngte erawh hi zawngin Lalpa rawng a ni kan bâwl dâwn ni.” a tih ang hian Pathian lamah thutlukna thar i siam theuh ang u.

Lalpan malsawm rawh se. Amen!